Orlando Gough over Shouting fence

shouting uitgelegd door orlando  
een salongesprek met de componist

(overgenomen uit Tegentijd, het Koorkrantje van het Brussels Brecht-Eislerkoor)

In de lawaaierige videolounge van het Kaaitheater zaten we samengepropt om Orlando duiding te horen geven bij zijn Shouting Fence. Wat heeft hij ermee willen zeggen ? 

     Orlanda Gough benadrukte verschillende keren dat hij een “naïeve kunstenaar” is die geen politiek manifest heeft willen neerzetten.  Hij voegde eraan toe dat het stuk uit 1999 dateert, toen er nog geen zelfmoordaanslagen waren. V ertrekpunt voor hem was de bekende foto van een vrouw in burka met een megafoon.  De burka toont iets van nederigheid (inkeer) en de megafoon juist het tegenovergestelde, namelijk de wil, de noodzaak tot communicatie.  De foto was genomen in het Druzendorp Madjal Shams op de Golanhoogte.  In oorsprong gaat het dus niet om een Palestijnse kwestie.  Toen Orlando besloot om er een stuk rond te maken, wist hij dadelijk dat de poëzie van de Palestijnse dichter Mahmoed Darwish erbij zou passen. De stap van Shouting Fence in een Druzendorp naar de Palestijnse Muur was dus gauw gezet. En bij verdere uitbreiding wilde hij een stuk maken over communicatie in moeilijke omstandigheden. 

Orlando (hij sprak nogal in eigen naam en het werd niet duidelijk welke bijdrage Richard Chew geleverd heeft) bouwde het stuk rond twee gedichten van Darwish :  Earth poem en Exile song.  Op-nieuw benadrukte hij dat hij zich vooral artistiek-naïef had laten ontroeren door de poëtische zeggingskracht van deze gedichten en niet in de eerste plaats door de politieke (nationalistische) inhoud ervan.  Hij koos er bewust voor om daarnaast ook een tekst van de Syrische Libanees Ahmed Saïd Esber (Adonis) te gebruiken, I am a Shadow.  Adonis schrijft niet-nationalistische poëzie en hij voelt zich deel van een soort brede mediteraanse cultuur die niet per se arabisch of moslim is.

De opbouw van het stuk is volgens Orlando als volgt.  Het eerste deel gaat over de moeilijke communicatie.  Sleutelzin is I sing because i sing uit Earth Poem.  Mensen zingen, omdat ze zingen, omdat ze willen zingen, omdat ze moeten zingen, omdat ze niet anders kunnen.  Het is niet te stoppen.  Love Song wordt in twee talen gezongen, Hebreeuws (Noëmie) en Arabisch (Leila).  Beide zangeressen zingen exact dezelfde tekst uit het bijbelse Hooglied en het is opvallend, zei Orlando, om vast te stellen hoe weinig die twee talen in klank van elkaar verschillen. 

Maar dan kantelt het stuk in I am a shadow.  Mensen communiceren wel, maar als dat in voortdurend onrecht en onderdrukking moet gebeuren, dan dreigt er radicalisering.  I do not belong is hier de kernzin.  Als je uitgesloten, verworpen wordt, dan zoek je andere invullingen.  Vanuit ballingschap (reëel of mentaal) idealiseer je de terugkeer.  Het onrecht creëert het nationalisme.  Nationalisme is geen oplossing maar een spijtig gevolg van het onrecht.  Of het er in de voorstelling echt uitkomt, weet ik niet, maar dit is wel de bedoeling van Orlando geweest.  De sleutelzin hier is We exist in the flesh of our country, and it in us.
Het nationalisme dat in Song of Defiance doorschiet, is dus geen “oplossing” of bevrijding, maar het “logisch gevolg” van het onrecht waaruit het gegroeid is.   

Al Rabaiyeh blijkt een PLO-lied te zijn dat door de Palestijnen aan de checkpoints vlot kon worden meegezongen met onze koor- delegatie die er op bezoek was.  Orlando zorgde enkel voor een koorzetting.  Don’t let the wound sleep in your heart, zingen we wel 100 keer.  Ik weet niet of het met Darwish’ Diary of a Palestinian wound te maken heeft, maar de beeldspraak sluit aan bij deze vers- regel : We are its wound, but a wound that fights.  De epiloog relativeert uiteindelijk het militante nationalisme.  Het mooie Go down you blood-red roses is geen gedicht van Sam Shepard, maar een amerikaanse country traditional die Shepard ooit in zijn toneelstuk When the World Was Green heeft gebruikt.

Regisseur Vital Schraenen besloot het gesprek met zijn visie dat het stuk vooral een piece of art is.  En zo stond het er ook in Luik :  een verrassend mooi ontroerend stuk.