de muur anno 2009

de Israëlische Muur van dichtbij

     Muren, machthebbers hebben er wat mee.  Ze worden gebouwd om de eigen bevolking in te tomen of de Ander buiten te houden.  Muren voor veiligheid en bescherming heet dat in het jargon.  Dergelijke muren hebben vele levens verwoest.  Maar dit alles ligt ver achter ons :  20 jaar geleden viel de laatste muur van de schaamte.  Hiermee was het murentijdperk definitief voorbij en kon een tijdperk van vrijheid en democratie aanbreken.  Althans, zo wil het de officiële geschiedschrijving.  Aan de twintigste verjaardag van deze historische gebeurtenis is de laatste weken uitgebreid aandacht besteed. 

Aan de muren die nu in aanbouw zijn, wordt minder aandacht besteed.  Ze worden dan ook gebouwd door onze internationale bondgenoten en niet door één of ander Empire of Evil.  Eentje in de VS om haar zuidelijke grens met Mexico waterdicht te maken.  Een andere in Palestina, officieel om de Israëlische bevolking te beschermen tegen bomaanslagen.  Net als haar historische voorgangers eist ook deze muur haar slachtoffers.  Terwijl we uitgebreid worden geïnformeerd over het aantal doden dat de Berlijnse muur heeft geëist, en we getrakteerd worden op verhalen over het leed van de door de muur gescheiden families, blijft het stil rond de impact van de Israëlische muur op het dagelijkse leven van de Palestijnse bevolking. Een impact die niet te onderschatten is.

when i plant aubergines, i need permission

     Eerst en vooral is er de materiële impact van de muur.  Het tracé ervan loopt niet volgens de wapenstilstandsgrenzen van 1967, maar snijdt diep in het Palestijns gebied en palmt zo ongeveer 10% van de Palestijnse Westelijke Jordaanoever in.  Concreet betekent dit dat een deel van het Palestijnse gebied zeer moeilijk toegankelijk is voor Palestijnen.  Landbouwers zijn afgesneden van hun land en dienen toestemming te vragen om hun land te kunnen bewerken.  Het verkrijgen van dergelijke toestemming is verre van evident.  

In Qalqilya, een stadje dat bijna volledig is ommuurd, spraken we met de dochter van een landbouwer, die er na het overlijden van haar vader twee jaar geleden, niet in slaagt om toestemming te krijgen om het land van haar vader te bezoeken.  Maar zelfs als men beschikt over een toestemming, is het geen sinecure om het land te bewerken.  Zo is het aantal doorgangen in de muur beperkt zodat boeren vaak enorme omwegen moeten maken.  De doorgangen zijn bovendien slechts drie keer per dag open. Wie niet op tijd is, verliest een halve werkdag.  Als je toch op het land geraakt, kan je er beter voor zorgen dat je 's avonds tijdig terug aan de doorgang bent.  Het is voor Palestijnse boeren namelijk verboden om de nacht door te brengen op hun land.  Bij laattijdige terugkomst wordt de vergunning onmiddellijk ingetrokken.  En als je op tijd bent, ben je nog afhankelijk van het humeur van de soldaten.  Enig tegengewicht wordt geboden door internationale waarnemers die in verschillende dorpen toezicht houden (zie kadertje).  Ook onze aanwezigheid bij de doorgang in Jayyous had effect volgens de boeren.  Er waren veel meer soldaten aanwezig en ze waren iets vriendelijker dan gewoonlijk.  Muziek verzacht de zeden ? 

Naast het materiële is er ook het psychologische effect.  De aanwezigheid van de muur maakt de Palestijnen elke dag duidelijk dat ze geen rechten hebben op het land dat ze sinds generaties bewerken, en dat ze constant uitgeleverd zijn aan de willekeur van diegenen die de doorgangen bewaken.  De muur is de perfecte materiële implementatie van de toekomst die de Israëlische militair en minister Moshe Dayan de Palestijnen voorspiegelde :  “We have no solution, you shall continue to live like dogs ...”  De muur scheidt landbouwers niet alleen van hun land, ze zorgt er ook voor dat Palestijnen onderling van elkaar gescheiden zijn.  Voor de inwoners van de Westelijke Jordaanoever is het onmogelijk geworden hun familie in Jeruzalem te bezoeken.  Levensnoodzakelijke voorzieningen, zoals gespecialiseerde medische zorg zijn enkel beschikbaar in Palestijnse ziekenhuizen gelegen in Oost-Jeruzalem en bijgevolg quasi-onbereikbaar voor zorgbehoevende Palestijnen.  Wat eens het centrum van het Palestijnse politieke, maatschappelijke en culturele leven was, is voor de meeste Palestijnen gereduceerd tot een plaats waarvan enkel nog de contouren zichtbaar zijn achter een ondoordringbare muur.  Het Palestijnse pueblo is niet langer geografisch unido.  

veiligheid of annexatie
     De muur wordt door Israël officieel omschreven als een veiligheidsmuur die bomaanslagen in Israël onmogelijk moet maken.  Achter dergelijke flou sécuritaire gaat een harde annexatielogica verscholen.  Zoals hierboven reeds aangehaald snijdt de muur diep in Palestijnse grondgebied.  In het licht van de verschillende semi-legale annexatieverordeningen toont de muur pas haar ware gelaat.  Zo is het legaal mogelijk om land dat gedurende drie jaar onbewerkt is te confisqueren.  Een andere verordening laat toe om land dat voor meer dan 50% uit stenen bestaat en ongeschikt voor de landbouw wordt

beschouwd, te confisqueren.  Een boer uit Jayyous wiens land achter de muur ligt, verkocht zijn vee en de juwelen van zijn vrouw om een bulldozer te huren om de stenen van zijn land te verwijderen uit angst voor confisquatie.  Het land dat wordt geconfisqueerd, komt terecht bij het Jewish Land Agency dat de grond ter beschikking stelt voor het bouwen van Joodse kolonies.  In Jayyous zijn reeds in grote delen van de Palestijnse grond merktekens aangebracht die aanduiden tot waar de belendende kolonie zal uitbreiden.

the wall must fall (illustratie van Bansky)
      De bouw van de muur heeft zowel bij de Palestijnen als internationaal het nodige verzet opgeroepen.  Het is in dorpjes zoals Bi'lin dat het verzet het meest zichtbaar is.  Iedere vrijdag vindt er, na het vrijdagsgebed, een manifestatie plaats tegen de muur.  Naast de dorpsbewoners nemen iedere week ook Israëli's en internationale bezoekers deel aan de betoging.  Op 6 november namen ook wij samen met Nederlanders, Britten, Amerikanen, Ieren, Italianen en Israëlische Anarchists against the Wall deel aan de betoging die in het teken stond van de val van de Berlijnse Muur.  Alhoewel de betoging vreedzaam verliep, werden we bij onze aankomst aan de muur al snel ver-traangas-t.  Ondanks deze agressieve

verwelkoming lieten de betogers zich niet verjagen, en werd de symbolische vernietiging van

de muur (het doorknippen van het hek met een metaalschaar) voltooid.  Naast deze zichtbare

vorm van verzet, zijn er ook kleine alledaagse vormen die illustreren dat de Palestijnen zich niet neerleggen bij de muur.  Toen we in Jayyous bij een doorgang werden tegengehouden, vroeg een soldaat aan de boer hoeveel mensen er op zijn tractor zaten.  Het antwoord :  “Je kan ze zelf tellen”.  Nietszeggend als verzet ?  Misschien.  Maar het geeft aan dat Palestijnen ondanks alle pesterijen de wil tot verzet niet hebben verloren.

En nog dit.  Israël wordt door haar verdedigers soms wel de enige democratische rechtstaat in het Midden-Oosten genoemd.  Een wezenlijk kenmerk van een democratische rechtstaat
is dat de wet en de besluiten van de hoogste rechtsinstanties worden nageleefd.  Dat dit niet het geval is in Israël wanneer het op de bouw van de muur aankomt, is duidelijk.  Het Israëlisch hooggerechtshof heeft ondermeer in 2004 verschillende delen van het huidige tracé van de muur onwettelijk verklaard.  In 2009 is de muur nog geen millimeter opgeschoven. Karim