dinsdag 19 april 2011

Bethlehem - Hebron - Beit Ommar - Bethlehem

     Om 5u roept de muezzin vanop de nabijgelegen minaret op tot het gebed, maar wij mogen blijven slapen tot 8u.  Zingen aan de grote checkpoint van Bethlehem is er niet bij, want door de paasperiode kunnen de Palestijnen niet gaan werken en blijven de checkpoints gesloten.  We vertrekken we naar Hebron.  We worden begeleid door de vreselijkste kolonistenverhalen die de CPS-1 er meemaakten.
     Alles blijkt nu gecontroleerder, “beschaafder”, gewiekster te verlopen.  In de stad wonen 12000 Palestijnen en circa 600 fanatieke joodse kolonisten.  Sinds 1997 valt circa 80% van het grondgebied de stad ("H1" genoemd) onder het bestuur van de Palestijnse Autoriteit (PA) en 20% ("H2") onder controle van Israël.  De religieuze geesten zijn vertroebeld in Hebron.  De geschiedkundige uitleg die we in het Centre franco-hébroniste krijgen, is toch wat moslimgekleurd.  Hebron is een van de oudste steden ter wereld die onafgebroken bewoond is.  Het is een heilige stad voor de drie abrahamitische godsdiensten :  islam, jodendom, christendom.  In Hebron staat de Grot van de Patriarchen waar naar verluidt een reeks aartsvaderen en -moeders begraven liggen.  Het is al duizenden jaren een bedevaartsoord voor joden (David werd hier koning van Israël en regeerde er tot Jeruzalem de hoofdstad werd) en er is ook een vroegchristelijk heiligdom geweest.  In 1288 veroverden de moslims de stad en bouwden er de Ibrahimi-moskee.  Er is altijd een joodse minderheid in de stad blijven wonen, tot het “bloedbad van Hebron” in 1929, toen 67 joden vermoord en 60 gewond werden en joodse huizen en synagogen geplunderd.  
     Na de Zesdaagse Oorlog in 1967 vestigde zich een agressieve joodse kolonie op de plek waar tot de pogroms van 1929 Joden hadden gewoond.  Zij worden beschermd door circa 2000 Israëlische soldaten.  De joodse enclave breidt zich uit om geleidelijk aan dwars door het stadscentrum aansluiting te krijgen met Kiryat Arba, een nederzetting in de nabije omgeving.  In 1997 schoot Baroeg Goldstein, een Amerikaans-Israëlische arts, 29 biddende moslims in de moskee dood en verwondde er 125.  Hij werd ter plekke gelyncht.  Sindsdien is het gebouw in twee stukken verdeeld:  een derde voor de moslims, en twee derde voor de orthodoxe joden.

We bezoeken de moskee net voor het middag-gebed. Omwille van het joodse paasfeest mogen we de synagoge niet be- zoeken.  De straten rond deze “heiligdommen” (een mens vraagt zich af hoe dom ge moet zijn om dit “heilig” te noemen) zijn in twee gedeeld :  een smalle passage voor de Palestijnen en een brede boulevard voor Joden.  Palestijnse buurtbewoners hebben een rooster voor hun vensters; omdat kolonisten ze anders stukgooien.  Enkelen onder ons hebben sluitschutters op de daken opgemerkt.  We lopen dus relatief vrij rond maar zijn voortdurend onder schot gehouden ?  In de soek leuren kinderen met armbandjes en verkopen er hier en daar eentje.  Ze blijven rond ons zwermen, worden agressiever, duwen ons dingen in de hand die we niet willen hebben.  De soek is weer open, al zijn nog niet alle stalletjes ingenomen.  Er hangen nog steeds netten boven de straatjes, omdat de Joodse kolonisten die op de bovenetages wonen, rommel en vuilnis naar beneden gooien.  Nu zouden ze zelfs afvalwater en urine in de soek gieten ...

In verspreide slagorde bereiken we de centrumlocatie van het Centre franco- hébroniste waar we middag eten en buiten ontvangen worden door een bende enthousiaste kinderen.  Ze zingen en dansen voor ons met heel veel enthousiasme.  Wij zingen voor hen.  Dit is een gebied waar kinderen elke dag in doodsangst leven.  Dat er nog zoveel pret gemaakt wordt, is een wonder.  De kinderen van Hebron worden vaak beschimpt en geslagen, er worden stenen naar hen gegooid, toch overleven ze.  Toch leven ook de kolonisten elke dag met de vrees in hun hart.  Ze omgeven zich met soldaten, maar dragen de angst in zichzelf mee.  We brengen ook enkele liederen en vertrekken dan naar Beit Ommar. Onderweg brengen we een bezoek aan een Keffiyeh-manufactuur en een artisanale glasblazerij, twee van de weinige lokale bedrijfjes die de brutale Israëlische bezetting hier overleven.  Helaas overleeft menig glassouvenirtje de verdere rit niet.

Beit Ommar (of officieel Bayt Ummar) ligt 11 kilometer ten noordwesten van Hebron, op de plaats waar ooit het bijbelse stadje Maarath zou gestaan hebben.  Het ligt net naast de drukke en strategische verbindingsweg Jeruzalem - Hebron (dit zal zijn belang blijken te hebben).  Er wonen bijna 15000 uitsluitend Arabische inwoners.  Het stadje ligt idyllisch in de bergen op bijna 1000m hoogte.  In de winter ligt er soms sneeuw en ook nu waait er een (voor sommigen) welgekomen frisse bergbries.  Sinds de tweede Intifada is bijna 70% van de bevolking werkloos, omdat iedereen zijn job in Israël verloor.  Toch is er een relatieve welvaart in het stadje te bespeuren.  De streek is dan ook erg vruchtbaar en staat bekend voor zijn wijn, zijn olijven en zijn fruit.

Mousa Abu Maria wacht ons op voor een rondleiding.  Onlangs nog was hij te gast in de Hallen van Schaarbeek waar Marco het contact met hem legde.  

 Bedoeling van de bezetting is om de Palestijnen weg te pesten.  Mousa geeft er vele voorbeelden van :  wegen blokkeren, een alles dominerende controletoren, wegomleggingen voor Palestijnen, geiten en everzwijnen over de gronden van de boeren jagen, afvalwater illegaal over de velden lozen, markthallen die omgebouwd worden tot een lokale gevangenis,...  Mousa heeft zelf nog vastgezeten in die “markthallen”.  In totaal heeft hij 
5 + 2 jaar in Israëlische gevangenissen doorgebracht.  Onlangs nog is een ambulance zolang opgehouden door al die wegblokkades en wegomleggingen dat de patiënt het niet overleefd heeft.  Merkwaardig genoeg zijn het hier de kolonisten die tegen de muur gekant zijn.  Zonder muur voelen ze zich vrijer om ongelimiteerd land in te palmen.  Er is wel een metalen muur in aanbouw tussen de weg Jeruzalem-Hebron en het dorp.  Deze muur heeft een dubbel doel :  enerzijds het dorp afzonderen, zodat deze belangrijke weg nr 60 later exclusief “ joods” kan worden (er is een nieuwe parallelle hobbelweg in aanbouw voor de Palestijnen) en anderzijds de buitenwijken van het stadje die aan de andere kant van de weg gelegen zijn, afsnijden van het centrum.  Daar wonen o.a. verschillende joodse vrouwen die met een Palestijn getrouwd zijn en hier al jarenlang in vrede leven.

Ook Mousa is gehuwd met een joodse (Amerikaanse) vrouw.  Zijn vrouw is met hun pasgeboren kindje wel teruggekeerd naar de VS, omdat ze het niet meer uithield ...  Mousa’s familie is eigenlijk christelijk van oorsprong, zoals vele families hier in de regio, maar 2 generaties terug koos de familie voor de islam, omdat de kinderen dan van gratis onderwijs konden genieten.  Mousa is heel actief in het Popular Committee (PC) van het stadje.  Het PC staat op zijn onafhankelijkheid ten opzichte van de politieke partijen.  Ze doet dit onder het motto :  Peace is not the absence of war, it is the presence of justice.  Alle familieclans zijn vertegenwoordigd en die eenheid is heel belangrijk.  Younes Arar doet ons als voorzitter de uitleg over de werking van het comité. 

Het PC maakt deel uit van een grotere structuur :  er is het Centre for Freedom and Justice (CFJ, zie verder) en het Palestine Solidarity Project (PSP).  Dat laatste bestaat uit vier onderdelen :  een steuncomité voor de boeren, een vrouwencollectief, een internationaal studentenuitwisselingsproject en het PC.  Samen met Israëlische vredesactivisten begeleiden zij Palestijnse boeren bij hun werk op het land om te voorkomen dat ze worden aangevallen door Israëlische kolonisten.  Ze helpen de boeren ook om braakliggende stukken weer te beplanten, want land dat 6 maanden onbewerkt blijft, kan door de Israëlische staat aangeslagen worden.  Daarnaast verzorgen ze ook cursussen en trainingen op verzoek van de dorpelingen.  De vrouwen maken mooi handwerk dat ze willen verkopen in het buitenland.
Er zijn drie huizen ter beschikking :  een huis waar we ontvangen worden en dat uit een nalatenschap komt, een guesthouse waar we later nog zullen slapen en dat tijdens Mousa’s lange gevangenschap voor hem gebouwd werd, en een huis voor studenten en internationale stagiaires waar we nog op een BBQ getrakteerd zullen worden.  Financies komen vooral van NGO’s uit de VS.  Het stadje is omsingeld door drie nederzettingen Karmi Tzur, Etzyon en Beit El, die almaar meer land inpikken.  Rond elke kolonie wordt een veiligheidszone gecreëerd waar de boeren hun land niet meer mogen bewerken.  Komt een Palestijn te dicht naar de zin van de kolonisten, dan schieten ze op hem. In de gevangenissen zitten veel Palestijnen uit Beit Ommar.  Onlangs werden 200 kinderen opgepakt en zes maanden gevangen gehouden.  Toen het schooljaar te ver gevorderd was om nog in te pikken, werden de kinderen vrijgelaten.  De meesten hebben geen zin om te herbeginnen en verlaten de school.  Het gevolg is dat er minder geschoolde jongeren zijn. 

De kolonisten proberen met alle middelen de Palestijnen weg te pesten.  De hoofdweg die door allebei gebruikt wordt, sluiten ze soms af om te racen.  Het kerkhof ligt met de ingang langs een dorpsweg.  Nu gaan ze een muur bouwen rond Beit Ommar met één checkpoint zodat de grenswachters controle houden over wie in- en uitgaat.  Wie dan naar het kerkhof wil moet

een omweg van meerdere uren maken.  Het dorp heeft een prachtige markthal gebouwd voor de landbouwers.  Daarin kunnen ze hun groenten en fruit opslaan voor het verder vervoerd wordt om te verkopen.  Het is een ruime ijzeren constructie.  De grenswachters hebben de toegang verboden.  Ze hebben de ruimte zelfs een tijd gebruikt als gevangenis.  Nu staan ze te verkommeren.  De boeren betalen nog steeds huur, maar durven er niet meer naartoe.  Moet iemand naar het ziekenhuis, dan was dat vroeger een rit van 30 minuten.  Nu is dat 3 uur.  Van de 6 uitvalswegen zijn er 5 versperd met dikke blokken.  Alleen aan de controletoren is er nog een weg open, die sluiten ze soms af voor de lol, zodat er niemand in of uit het dorp kan.  Er zijn al meerdere vrouwen bevallen aan de wachtpost, onlangs is een man daar overleden. 

BDS betekent dus Boycot, Desinvestering en Sancties.  We komen dit drieletterwoord nog veel tegen in gesprekken en discussies.  De meeste Palestijnen staan erg positief ten opzichte van dit actiemodel.  Naast consumentenboycot wordt opgeroepen tot een culturele/academische en sportboycot.  Opletten bijvoorbeeld om geen Ahava-toiletproducten te kopen.  Vredesactie voert actie tegen Agrexco dat o.a. onder de handelsnaam Carmel veel fruit en groente naar Europa uitvoert.  Motorola ontwikkelt militaire technologie die daarna in mobiele telefoons, computers en software worden toegepast. D-esinvestering is campagnewerk om bedrijven aan te zetten hun investeringen in de Israëlische economie terug te trekken (bv. Dexia). S-ancties omvat maatregelen van staten of andere instituties als de EU, VN en vakbonden tegen het Israëlisch beleid dat in strijd met internationale wetgeving is.

Moe en vol indrukken keren we naar Dheishi terug. We hebben ons alvast voorgenomen om zaterdag spoorslags naar Beit Ommar terug te keren om deel te nemen aan de wekelijkse betoging.  In Dheishi volgt een debriefing in twee groepen, zodat iedereen op verhaal kan komen :  welke indrukken zijn de afgelopen twee dagen vooral blijven hangen.  De verwarrende en schrijnende indrukken van Hebron en de visie en moed van Beit Ommar worden vaak genoemd.  Het lijkt wel alsof we al weken toeren in Palestina, terwijl we am-per twee dagen onderweg zijn ...